Marnowanie jedzenia często zaczyna się od drobnych, codziennych decyzji: zakupów robionych bez listy, zbyt dużych porcji albo niewłaściwego przechowywania produktów. W skali całego gospodarstwa domowego może jednak prowadzić do niepotrzebnych wydatków i większej ilości odpadów.
Ograniczenie strat nie wymaga całkowitej zmiany stylu życia. Wystarczy kilka prostych nawyków, które pomagają lepiej planować posiłki, wykorzystywać to, co już znajduje się w kuchni, oraz przechowywać żywność w odpowiednich warunkach.
Zacznij od przeglądu kuchni
Przed wyjściem na zakupy warto sprawdzić zawartość lodówki, zamrażarki i szafek. Taki szybki przegląd pozwala uniknąć kupowania produktów, które już mamy, a także ułatwia zaplanowanie posiłków.
Zwróć uwagę na:
– produkty z krótkim terminem przydatności;
– otwarte opakowania;
– warzywa i owoce, które zaczynają mięknąć;
– produkty przechowywane w zamrażarce;
– składniki, które można połączyć w jeden posiłek.
Dobrym rozwiązaniem jest ustalenie jednego dnia w tygodniu na „przegląd zapasów”. Na jego podstawie można przygotować menu na najbliższe dni. Nie musi to być sztywny plan. Wystarczy określić kilka głównych dań i pozostawić miejsce na wykorzystanie resztek.
Planuj zakupy z konkretną listą
Lista zakupów pomaga ograniczyć impulsywne decyzje i kupowanie większej ilości jedzenia, niż rzeczywiście potrzebujesz. Najlepiej tworzyć ją dopiero po sprawdzeniu zapasów oraz zaplanowaniu posiłków.
Podczas przygotowywania listy:
- Zapisz produkty potrzebne do konkretnych dań.
- Uwzględnij liczbę osób i planowaną liczbę porcji.
- Sprawdź, czy dany składnik nie znajduje się już w domu.
- Dodaj tylko te produkty, które rzeczywiście zostaną wykorzystane.
- Przed zakupami określ orientacyjny budżet.
Warto również uważać na promocje. Obniżona cena jest korzystna tylko wtedy, gdy produkt zostanie wykorzystany przed zepsuciem. Jeśli nie masz pomysłu na kilka dodatkowych porcji, zakup większego opakowania może przynieść więcej strat niż oszczędności.
Rozróżniaj daty na opakowaniach
Informacje dotyczące trwałości produktów mogą mieć różne znaczenie. Sformułowanie „należy spożyć do” odnosi się zwykle do produktów łatwo psujących się. Po upływie tej daty nie powinny być spożywane.
Z kolei określenie „najlepiej spożyć przed” dotyczy przede wszystkim jakości produktu. Po tej dacie żywność może nadal nadawać się do jedzenia, jeśli była prawidłowo przechowywana i nie ma oznak zepsucia. Przed użyciem sprawdź jej wygląd, zapach i konsystencję.
Nie należy jednak próbować produktów, które mają pleśń, nieprzyjemny zapach, zmienioną strukturę albo uszkodzone opakowanie. W razie wątpliwości bezpieczniej jest zrezygnować z ich wykorzystania.
Przechowuj żywność w odpowiedni sposób
Właściwe przechowywanie wydłuża świeżość produktów. W lodówce warto utrzymywać porządek i przeznaczyć konkretne miejsca na określone grupy żywności. Produkty wymagające niższej temperatury powinny znajdować się w chłodniejszych strefach, zgodnie z zaleceniami producenta.
Pomocne zasady to:
– przechowuj otwarte produkty w zamkniętych pojemnikach;
– podpisuj pojemniki z datą przygotowania;
– ustawiaj produkty z krótszym terminem z przodu;
– nie przeładowuj lodówki, aby powietrze mogło swobodnie krążyć;
– trzymaj pieczywo w suchym miejscu lub zamrażaj jego nadmiar;
– oddzielaj produkty suche od tych, które mogą zawilgotnieć.
Warzywa i owoce nie zawsze powinny być przechowywane razem. Niektóre wydzielają związki, które przyspieszają dojrzewanie innych produktów. Warto też sprawdzić zalecenia umieszczone na opakowaniach, ponieważ różne produkty mają odmienne wymagania.
Gotuj odpowiednie porcje
Zbyt duże porcje często kończą się pozostawieniem jedzenia na talerzu. Aby tego uniknąć, zacznij od mniejszych ilości. Jeśli ktoś nadal będzie głodny, zawsze można nałożyć dokładkę.
Przy planowaniu posiłków uwzględnij:
– liczbę osób;
– ich apetyt;
– rodzaj dania;
– możliwość wykorzystania resztek następnego dnia;
– czas, który możesz przeznaczyć na gotowanie.
Jeżeli przygotujesz za dużo jedzenia, szybko schłodź je i przełóż do zamkniętego pojemnika. Zapisz datę przygotowania i zaplanuj, kiedy danie zostanie zjedzone. Część potraw można również zamrozić w porcjach, co ułatwia późniejsze wykorzystanie.
Wykorzystuj resztki w kreatywny sposób
Resztki nie muszą oznaczać tego samego dania jedzonego przez kilka dni. Można wykorzystać je jako składnik nowego posiłku.
Przykłady:
– ugotowane warzywa dodaj do zupy krem, omletu lub zapiekanki;
– ryż albo kaszę wykorzystaj do sałatki lub warzywnych kotletów;
– pieczywo zamień w grzanki, bułkę tartą albo bazę do zapiekanki;
– dojrzałe owoce dodaj do koktajlu, owsianki lub ciasta;
– ugotowane mięso wykorzystaj jako nadzienie do tortilli lub składnik sałatki;
– z obierek i końcówek warzyw przygotuj domowy wywar, jeśli są dokładnie umyte i nadają się do tego celu.
Przydatna jest także „półka pierwszeństwa” w lodówce. Umieszczaj na niej produkty, które należy zużyć w najbliższym czasie. Dzięki temu łatwiej o nich pamiętać.
Zamrażaj nadmiar
Zamrażanie pozwala przedłużyć trwałość wielu produktów i gotowych potraw. Najlepiej dzielić jedzenie na niewielkie porcje, dostosowane do liczby osób. Każdy pojemnik lub woreczek warto opisać nazwą produktu i datą zamrożenia.
Nie zamrażaj ponownie żywności, która została już rozmrożona, chyba że została wcześniej ugotowana. Produkty rozmrażaj w lodówce, a nie na blacie kuchennym. Dzięki temu zachowasz lepszą jakość i ograniczysz ryzyko niewłaściwego przechowywania.
Zaangażuj całą rodzinę
Ograniczanie marnowania jedzenia jest łatwiejsze, gdy wszyscy domownicy znają podstawowe zasady. Dzieci można zachęcić do planowania prostych przekąsek, sprawdzania zapasów czy wybierania pomysłów na wykorzystanie dojrzałych owoców.
Dobrym nawykiem jest także ustalenie stałych reguł:
– każdy nakłada sobie porcję odpowiednią do apetytu;
– otwarte produkty są oznaczane datą;
– raz w tygodniu przygotowuje się posiłek z zapasów;
– zakupy robi się na podstawie wspólnej listy;
– nadmiar jedzenia jest dzielony na porcje lub zamrażany.
Podsumowanie
Mniejsze marnowanie jedzenia zaczyna się od uważności. Planowanie zakupów, kontrolowanie zapasów, właściwe przechowywanie i rozsądne porcjowanie pozwalają lepiej wykorzystać produkty kupowane na co dzień. Ważne jest także stopniowe wprowadzanie zmian. Nawet jeden nowy nawyk tygodniowo może z czasem przynieść widoczne rezultaty i sprawić, że kuchnia będzie bardziej uporządkowana, oszczędna oraz praktyczna.
O autorze
